TEBINBULOQ TITANOMAGNETIT KONINING TEXNOGEN CHIQINDILARIDAN SKANDIYNI AJRATIB OLISHNI ILMIY ASOSLASH.
Abstract
Titano-magnetitlarning texnogen chiqindilarini qayta ishlash natijasida olinadigan titan shlakida 0,005 – 0,009% skandiy bo‘ladi. Shlaklarni xlorlashda xlorid tarkibidagi skandiyning ko‘p qismi titan xloratorlarining ishlatilgan suyuqlanmasida (0,01 – 0,03% gacha Sc2O3) to‘planadi. Suyuqlanma HCl eritmasi (20-40 g/l) bilan ishlov berilib, skandiy tanlab eritiladi. Eritma filtrlanadi, Fe (III) miqdori to‘g‘rilanadi, skandiy kerosindagi 70% li TBF eritmasi bilan ekstraksiya qilinadi. Aniqlanishicha, FeCl3 TBFda skandiy ekstraksiyasiga yordam beradi, biroq eritmada FeCl3 miqdorining ortishi ekstragentning ifloslanishiga olib keladi. Bundan tashqari, FeCl3 TBF bilan TBFda cheklangan eruvchanlikka ega bo‘lgan birikma hosil qiladi, bu esa organik fazaning quyuqlashishiga, emulsiya hosil bo‘lishiga olib keladi. Dastlabki eritmada FeCl3 ning optimal konsentratsiyasi 7-12 g/l ni tashkil etadi. Ekstraksiyadan oldin FeCl3 miqdorini tuzatish Fe3+ ni qaytarish orqali amalga oshiriladi:
References
1. Yejkov Yu. B., Raximov R. R. va boshq. Skandiy v mestorojdeniyax Uzbekistana i Yevrazii // Geologiya i mineralnie resursi. - Toshkent, 2018. No 2. S. 17 - 23.
1. Zavaritskiy A. N. Otqindi tog‘ jinslari. M.: AN, 1961. 479 s.
2. Kratkiy spravochnik po geoximii / G. V. Voytkevich, A. Ye. Miroshnikov, A. S. Povarennix, V. G. Proxorov. M.: Nedra, 1977. 182b.
3. Qayiqchi V. N. Asosiy jins hosil qiluvchi minerallar. M.: Nedra, 1974. 248 s.
4. Kachkanar piroksenitlari / V. G. Fominx, P. I. Samoylov, G. S. Maksimov, V. A. Makarov / SSSR FA Ural filiali Geologiya va geokimyo instituti. Sverdlovsk, 1967. 85 b.
5. Rudnie mestorojdeniya Uzbekistana / Otv. red. N. A. Axmedov. - T.: IMR, 2001. 661 b.
6. Boyarinsev A. V., Pyey Xeyn, Stepanov S. I., Giganov V. G., Goziyan A. V. Ekstraksiya skandiya v protsessax polucheniya chistogo oksida skandiya iz otxodov MMS titano-jelezo-magnetitov // V Mejdunarodnaya konferensiya-shkola po ximicheskoy texnologni XT’16: Sb. tezisov dokladov satellitnoy konferensii XX Mendeleevskogo syezda po obshey i prikladnoy ximni. 2016-yil 16-20-may: 3 t. Volgograd:
7. Рудные месторождения Узбекистана. Коллектив Т: ГИДРОИНГЕО , 2001. - 661 б
8. Арапов В.А. Некоторые закономерности размещения оруденения в Алмалыкском рудном поле / Т.: 1962. - Вып. 2. - С. 85-94.
9. Хасанов А.С., Эргашев М.А. Изучение золота в пробе руды месторождения «Ёшлик I» // Ijodkor o'qituvchi. – 2023. – Т. 3. – №. 33. – С. 236-242.
10. Хасанов А.С., Турдиев Ш.Ш., Эргашев М.А., Махситалиева Л.О. Изучение вещественного состава руды, гранулометрический анализ месторождений “Кальмакыр” и “Ёшлик I”// Республиканская научно-техническая конференция: “Перспективы развития композиционных материалов”. – 19-20 сентября 2024 г. – Т. – С. 170-171.
11. Хасанов А.С., Турдиев Ш.Ш., Эргашев М.А. Исследование и изучение форм нахождения благородных металлов в пробе руды месторождения «Кальмакыр»// Navoiy kon-metallurgiya kombinatining 65 yilligiga bag‘ishlangan “Zarafshon vohasini kompleks innovatsion rivojlantirish yutuqlari, muammolari va istiqbollari” IV-xalqaro ilmiy-amaliy anjumani materiallari. - 16-17 Noyabr, 2023. Navoiy, O’zbekiston. – 348-349 b.
12. Хасанов А.С., Турдиев Ш.Ш., Эргашев М.А. Изучение минералогического состава проб исходной руды месторождения «Ёшлик I»// Navoiy kon-metallurgiya kombinatining 65 yilligiga bag‘ishlangan “Zarafshon vohasini kompleks innovatsion rivojlantirish yutuqlari, muammolari va istiqbollari” IV-xalqaro ilmiy-amaliy anjumani materiallari. - 16-17 Noyabr, 2023. Navoiy, O’zbekiston. – 350-351 b.
13. Хасанов А.С., Турдиев Ш.Ш., Эргашев М.А., Махситалиева Л.О. Изучение формы нахождения благородных металлов в рудах месторождения “Кальмакыр”// Республиканская научно-техническая конференция: “Перспективы развития композиционных материалов”. – 19-20 сентября 2024 г. – Т. – С. 173-174.
14. Махситалиева Л.О., Ҳайитов О.Ғ., Мирзанова З.А., Эргашев М.А. Қалмоққир ва Ёшлик кони полиметалл рудаларининг қиёсий, кимёвий ва минералогик таркибини ўрганиш// “Mineral xomashyolar va texnogen chiqindilarni samarali qayta ishlashning muammolari, istiqbollari va innovatsion yondashuvlar” (Olmaliq KMK‖ AJ ning 75 yilligiga bag’ishlangan) mavzusidagi respublika ilmiy-texnik anjumani materiallari to’plami, Olmaliq shahri, 2024-yil 15-16-may. 155-158 b.




















