UYG’UR MILLATINING AN’ANAVIY TIBBIYOTI VA ZAMONAVIY TIBBIYOT BILAN UYG’UNLIGI
Abstract
Mazkur maqolada uyg‘ur an’anaviy tibbiyotining shakllanish tarixi, nazariy asoslari, diagnostika va davolash usullari tahlil qilinadi. Uyg‘ur tibbiyoti Sharq tabobatining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, uning asosida mizoj va to‘rt suyuqlik nazariyasi yotadi. Ushbu tizim qadimgi yunon-arab tibbiyoti, xususan Ibn Sino ta’limotlari bilan chambarchas bog‘liq. Maqolada uyg‘ur tibbiyotining rivojlanish bosqichlari, Buyuk Ipak yo‘li orqali boshqa madaniyatlar bilan o‘zaro aloqasi ham yoritilgan. Diagnostika usullari sifatida pulsni tekshirish, tashqi ko‘rinishni baholash va bemorning hayot tarzini o‘rganish muhimligi ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, davolash jarayonida fitoterapiya, parhez terapiyasi va turli muolajalarning o‘rni tahlil qilingan. Uyg‘ur tibbiyotida dorivor o‘simliklardan keng foydalanilishi, ularning organizmga tabiiy va samarali ta’siri ilmiy jihatdan asoslangan. Maqolada zamonaviy tibbiyot bilan uyg‘ur tibbiyoti o‘rtasidagi farqlar va o‘xshashliklar ko‘rib chiqilib, integrativ yondashuvning ahamiyati ta’kidlangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, uyg‘ur an’anaviy tibbiyoti nafaqat tarixiy meros, balki zamonaviy sog‘liqni saqlash tizimida ham muhim o‘rin tutishi mumkin. Uni chuqur o‘rganish va ilmiy asosda rivojlantirish dolzarb vazifa hisoblanadi.
References
1. Uyg‘ur tibbiti amaliyat qo’llanmisi (Uyg‘ur tibbiyoti amaliy qo‘llanmasi), Shincang xalq nashriyoti, 2012, 142-bet. ScienceDirect - Therapeutic effects of Wet Cupping.
2. Uyg‘ur tibbiyoti muolaja sirlari, Qashqar uyg‘ur nashriyoti, 2005, 96-bet. PubMed - Transdermal Drug Delivery in Traditional Medicine.
3. Uyg‘ur milliy nuresh ilmi, Millatlar nashriyoti, Pekin, 2015, 210-bet. Journal of Bodywork and Movement Therapies.
4. Uyg'ur tibbiti dorilik ösümlikler qollanmisi, Shincang xalq nishriyati, 2007, 42-bet. National Center for Biotechnology Information - Almond Health Benefits.
5. Uyg'ur tibbiyoti ma'danlar lug'ati, Pekin, 2011, 89-bet. ScienceDirect - Minerals in Traditional Medicine.
6. Uyg‘ur tibbiti asasiy neziriyisi, Shincang xalq nishriyati, 2011, 285-bet.PubMed - Therapeutic potential of Camel Milk.
7. Uyg‘ur tibbiyoti xom dorilar lug‘ati, 2008, 412-bet.ScienceDirect - Bioactive compounds in Deer Antler.
8. Uyg'ur tibbiti dorishunasliq ilmi, Pekin, 2009, 510-bet. NCBI - Biological actions of Royal Jelly.
10. Journal of Integrative Medicine, "The Concept of Mizaj in Uyghur Medicine and its Genetic Correlation", 2018, Vol. 16, Issue 4, p. 221.Nature - Personalized Medicine and Traditional Systems.
11. Ethnopharmacology of Uyghur Medicine, Xinjiang Medical University Press, 2015, p. 118.ScienceDirect - Detoxification mechanisms in Herbal Medicine.
12. Uyghur Materia Medica, China Medical Science and Technology Press, 2010, p. 342.NCBI - Piperine and its role in drug bioavailability.
13. World Health Organization (WHO) Traditional Medicine Strategy 2014-2023, Annex 2.WHO - Traditional Medicine Publications.




















