MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI TIZIMIDA BOSHQARUVNI RAQAMLASHTIRISH ORQALI MAKTABLARNING BARQAROR RIVOJLANISHINI TA’MINLASH
Abstract
Annotatsiya. Ushbu tezis maktabgacha va maktab ta’limi (MvaMT) tizimida boshqaruvni raqamlashtirish maktablarning barqaror rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi yagona axborot-boshqaruv tizimlari (EMIS), elektron xizmatlar va ma’lumotlarga asoslangan qaror qabul qilish mexanizmlarining ta’lim qamrovi, sifati va resurs samaradorligiga ta’sirini rasmiy statistik ma’lumotlar asosida baholashdan iborat. Tadqiqot 2016-2025-yillar kesimidagi rasmiy ko‘rsatkichlarni dinamik qatorlar, o‘sish koeffitsiyentlari va qiyosiy tahlil usullari yordamida tahlil qilishga tayanadi. 2024/2025-o‘quv yiliga tizimda 10 943 ta umumiy o‘rta ta’lim muassasasi, 6,87 mln nafardan ortiq o‘quvchi va 564,9 ming nafar o‘qituvchi qamrab olingan. Tahlil natijalari maktabgacha ta’lim qamrovining 2016-yildagi 27 foizdan 2025-yilda 78 foizga o‘sganini, ta’lim sifati past bo‘lgan maktablar sonining 2023-yildagi 642 tadan 2025/26-o‘quv yilida 460 taga, ya’ni 28,3 foizga qisqarganini hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlari sonining 5 200 tadan 38 mingga yaqinlashganini ko‘rsatadi. Ushbu dalillar boshqaruvni raqamlashtirish maktablar barqarorligining uch o‘lchamiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi. Xulosada yagona integratsiyalashgan EMIS, real-vaqt monitoringi va prognozlashtirilgan resurs rejalashtirishni joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ilgari suriladi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi PQ-4312-son qarori «O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida». — lex.uz.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PF-134-son Farmoni «2022–2026-yillarda maktab ta’limini rivojlantirish bo‘yicha milliy dasturni tasdiqlash to‘g‘risida». — lex.uz.
3. «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasi (PF-6079, 05.10.2020). — lex.uz.
4. «O‘zbekiston – 2030» strategiyasi. — Onlayn portal: uzbekistan2030.uz.
5. Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. 2024-yil yakunlari bo‘yicha faoliyat hisoboti. — xalqtaliminfo.uz, 2024.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Umumiy o‘rta ta’lim ko‘rsatkichlari (maktablar, o‘quvchilar va o‘qituvchilar soni), 2019/2020–2024/2025-o‘quv yy. — stat.uz.
7. Ta’lim sifati past bo‘lgan maktablar ro‘yxati (2023–2025/26-o‘quv yy.): Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi buyruqlari; «Xalq ta’limi info» portali ma’lumotlari. — daryo.uz, 2025.
8. UNICEF. Uzbekistan commits to increasing preschool education coverage. — unicef.org/uzbekistan, 2024.




















