O’QUVCHILAR JISMONIY FAOLLIGINI OSHIRISHDA AJDODLAR MEROSIDAN FOYDALANISHNING USTUVOR TAMOYILLARI VA MODELI
Abstract
O‘zbekiston maktablarida o‘quvchilarning jismoniy faolligi va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish dolzarb pedagogik muammo hisoblanadi. Mazkur tadqiqotning maqsadi, ushbu muammoni hal qilishda milliy madaniy meros – ajdodlarimiz qoldirgan an’anaviy jismoniy mashqlar, milliy o‘yinlar va madaniy-amaliy faoliyat turlaridan foydalanishning ustuvor tamoyillarini aniqlash va ular asosida samarali tashkiliy-pedagogik modelni ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlar tahlili, maktab o‘qituvchilari va jismoniy tarbiya mutaxassislari bilan suhbat, shuningdek, pedagogik kuzatuv usullari qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ajdodlar merosidan foydalanish jarayonida milliy-ma’naviy qadriyatlar, yoshga moslik, tizimlilik, o‘yinlashtirish va hayot bilan bog‘liqlik kabi tamoyillarni ustuvor qo‘llash muhim ahamiyatga ega. Taklif etilgan model mazmun, tashkil etish shakllari, bosqichlar va baholash tizimini o‘z ichiga oladi. Uning amaliy joriy etilishi o‘quvchilarning jismoniy faolligini oshirishga, ularning milliy o‘zlik qadri va sog‘lomlashtiruvchi madaniyatga bo‘lgan qiziqishini rivojlantirishga hissa qo‘shadi. Tadqiqot natijalari umumiy o‘rta ta’lim maktablarida jismoniy tarbiya jarayonini takomillashtirish, o‘quv dasturlarini boyitish va milliy tarbiya an’analarini tiklash bilan shug‘ullanuvchi mutaxassislar uchun amaliy qimmatga ega.
References
1. Abdurahmonov, Q. (2022). Maktabda jismoniy tarbiya: nazariya va amaliyot. O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi.
2. Karimova, S., & Tursunov, A. (2023). O‘zbek milliy o‘yinlarining pedagogik imkoniyatlari. Xalq ta’limi, 5, 34-41.
3. UNESCO. (2021). Intangible Cultural Heritage and Education: A Global Review. UNESCO Publishing.
4. Hasanov, B. (2020). Bolalarning jismoniy tarbiyasida an’anaviy o‘yinlarning o‘rni. Pedagogika fanlari doktori dissertatsiyasi. TDPU.
5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishning 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Davlat dasturi to‘g‘risida”gi qarori. (2021). Lex.uz.
6. Smith, J., & Lee, H. (2019). Integrating Traditional Games into Physical Education: International Perspectives. Journal of Physical Education and Sport, 19(3), 1120-1127.
7. Ismoilova, M. (2023). Yosh o‘quvchilarning jismoniy faolligini oshirishda innovatsion yondashuvlar. Toshkent: Fan.
8. Rajabov, T. (2022). Maktabgacha va boshlang‘ich ta’limda milliy-ma’naviy qadriyatlar. Toshkent: Sharq.
9. Mirziyoyev, Sh.M. (2022). Yangi O‘zbekistonning ma’naviy-ma’rifiy siyosati: ustuvor yo‘nalishlar. Xalq so‘zi gazetasi, 15-dekabr.
10. To‘lqinov, J. (2021). O‘zbek xalq o‘yinlari: tarix, mazmun, metodika. Toshkent: O‘qituvchi.
