PNEVMONIYANI KELTIRIB CHIQARUVCHI OMILLAR VA ULARNI DAVOLASH
Abstract
Ushbu maqola pnevmoniyaning etiologik omillari, patofiziologik mexanizmlari va zamonaviy davolash strategiyalarini tahlil qiladi. Pnevmoniya global sog'liqni saqlashning muhim muammosi bo'lib, ayniqsa bolalar va qariyalarda o'limning asosiy sabablaridan biridir. Jahon Sog'liqni Saqlash Tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, 2019 yilda pnevmoniya 2.5 milliondan ortiq o'limga sabab bo'lgan, shundan 672 000 tasi 5 yoshgacha bo'lgan bolalar hissasiga to'g'ri kelgan. Biz bakterial (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae), virusli (gripp, RSV, SARS-CoV-2) va zamburug'li infektsiyalar kabi asosiy qo'zg'atuvchilarni ko'rib chiqamiz. Davolash yondashuvlari antibiotiklar, antivirus vositalar va yordamchi terapiyani o'z ichiga oladi. Bashorat qilinishicha, 2030-yilga borib, yangi vaktsinalar va diagnostika usullarining joriy etilishi pnevmaniya bilan bog'liq o'limni 20% ga kamaytiradi.
References
1. Azimov, M. I., & Tojiyev, K. R. (2019). O'pka kasalliklari: Oliy tibbiyot o'quv yurtlari talabalari uchun darslik. Toshkent: Yangi Nashr.
2. Karimov, H. Ya., & Nishanov, F. Yu. (2018). Yuqumli kasalliklar: Oliy tibbiyot o'quv yurtlari talabalari uchun darslik. Toshkent: Adabiyot Uchqunlari.
3. Boboyev, Q. B., & Xoliqov, I. M. (2020). Klinik farmakologiya: Tibbiyot oliy o'quv yurtlari talabalari uchun o'quv qo'llanma. Toshkent: Toshkent Tibbiyot Akademiyasi nashriyoti.
4. Mandell, G. L., Bennett, J. E., & Dolin, R. (Eds.). (2020). Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases (9th ed.). Elsevier.
5. Murray, J. F., & Nadel, J. A. (Eds.). (2022). Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine (7th ed.). Elsevier.
6. Ippolito M. и др. «Ventilator-Associated Pneumonia in Patients with COVID-19: A Systematic Review and Meta-Analysis». 2021. Обзор ВАП (вентиляционно-ассоциированной пневмонии) у пациентов с COVID-19. MDPI
7. Lorentzen M.H. и др. «Empirical antibiotic treatment for community-acquired pneumonia …» BMC Infectious Diseases, 2023. Исследование эмпирической антибиотикотерапии у взрослых с внебольничной пневмонией. BioMed Central
8. Zhong M., Ni R., Zhang H. и др. «Analysis of clinical characteristics and risk factors of community-acquired pneumonia complicated by parapneumonic pleural effusion in elderly patients». BMC Pulmonary Medicine, 2023. BioMed Central
9. Wang Z., Peng Y., Yang S. и др. «Risk factors for complications of Mycoplasma pneumoniae pneumonia in hospitalized children in China: a systematic review and meta-analysis». 2024. BioMed Central
10. Zheng F., Wang X. «Effect of pneumonia on the outcomes of acute exacerbation of chronic obstructive pulmonary disease: a systematic review and meta-analysis». 2024. BioMed Central
11. Lee Y.-S., Lee Y.-M. «Vancomycin-Induced Organizing Pneumonia: A Case Report and Literature Review». Medicina, 2021. Пример редкой этиологии пневмонии.
12. German Respiratory Society и др. «Management of Adult Community-Acquired Pneumonia … Update 2021» — обновлённое руководство с акцентом на тяжесть, индивидуализацию терапии и выбор антибиотиков. PubMed
13. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). «Pneumonia in adults: diagnosis and management (CG191)» — оценочное обновление 2022. NCBI+2nice.org.uk+2
14. World Health Organization (WHO). «Guideline on management of pneumonia and diarrhoea in children up to 10 years». 2024. who.int+1
15. Ahsan Khan et al. “Pneumonia: Recent Updates on Diagnosis and Treatment”. Review статья, опубликована в 2025 (за пределами заданного периода, но охватывает новейшие данные) — полезна для контекста. MDPI
16. Тяжелая внебольничная пневмония у взрослых. Клинические рекомендации Федерации анестезиологов и реаниматологов России (2022) — клинические рекомендации по тяжёлой внебольничной пневмонии у взрослых. mediasphera.ru
17. СОВРЕМЕННОЕ ТЕЧЕНИЕ ВНЕБОЛЬНИЧНОЙ ПНЕВМОНИИ У ДЕТЕЙ (2024) — обзорная статья о динамике, диагностике и лечении ВП у детей. research-journal.org
18. ДИАГНОСТИКА ПНЕВМОНИИ У ДЕТЕЙ И ПОКАЗАНИЯ К ГОСПИТАЛИЗАЦИИ (2024) — статья, посвящённая диагностике и госпитализационным показаниям у детей. ijsp.uz
19. УЛУЧШЕНИЕ ТАКТИКИ ЛЕЧЕНИЯ ВНЕБОЛЬНИЧНЫХ ПНЕВМОНИЙ АТИПИЧНОЙ ЭТИОЛОГИИ У ДЕТЕЙ (2022) — исследование по детям с пневмонией атипичной этиологии. sammu.uz
20. Основные положения нового клинического руководства «Внебольничная пневмония у детей» (2021) — обзор ключевых положений руководства.




















